“Ge kunt toch ook chips eten?”

Dat Gent voortaan vegetarisch eet op donderdag, is intussen tot ver buiten onze landgrenzen geweten. Maar naast dat initiatief zorgt EVA vanaf september ook voor educatieve sessies over vegetarische voeding slash vleesconsumptie en de impact ervan op je gezondheid, de noord-zuidverhoudingen, het dierenwelzijn en het milieu. Maureen, EVA’s edu-medewerker, wierp zichzelf alvast eens voor de jonge leeuwinnen van de Stedelijke Kunstacademie in Gent, waar ze eind juni voor het eerst haar presentatie gaf.

“Laat eerst EVA binnen”, zegt juf Virginie Ameye. De zestienjarige meisjes wachten geduldig, zorgvuldig kijkend hoe Maureen het klaslokaal binnenwandelt. Even is het stil, maar nog geen minuut later breekt het getater weer los. De meisjes gaan in een u-vorm rond Maureen, de laptop en de beamer zitten. “Schrijf in jullie agenda voor deze les: EVA in de klas”, dicteert juf Virginie. Het oude klaslokaal is alleen bereikbaar via een soort doolhof, en oogt een beetje triestig. Aan het bord hangt een wit projectiescherm, maar het staat op het punt om de geest te geven. Niemand die naar de muren kijkt, ze hebben alleen maar oog voor elkaar. In groepjes van twee of drie zitten ze - tamelijk luidruchtig - te keuvelen. Twee laatkomers glippen nog de klas binnen terwijl Virginie, Maureen en twee gesommeerde jongens de beamer aan de praat proberen te krijgen. “Sander, trekt uw broek op!” roept een van de meisjes. “Leid hem niet af!” repliceert de juf direct.

Struisvogel en lama

Twee meisjes aan een been van de U-tafels zitten rustig naast elkaar. Alsof ze elkaars gedachten aanvoelen en niet de behoefte hebben om die luidop te vertellen. En zoals het zestienjarige hartsvriendinnen betaamt, hebben ze beiden hetzelfde eetpatroon. “We zijn allebei pescatariërs”, zegt de blonde Clara. Op de verbaasde vraag waarom ze zo’n moeilijke term kennen, antwoordt de donkerharige Marie  dat ze niet lang geleden les kregen over vegetarisme. “Pescatariërs eten wel nog vis”, verduidelijkt ze, terwijl Clara vertelt dat ze geen vlees meer eet omdat ze het niet graag lust. “Ik vind het vies. Mijn papa is chef-kok en maakte dus héél veel vlees klaar. Ook vreemde dingen als struisvogel en lama en zo. Maar ik eet het dus niet graag.

Mijn papa is chef-kok en maakt héél veel vlees klaar, maar ik vind het vies. (Clara)

Uitbuiting en moord

De beamer sputtert maar begint dan toch aan zijn dagtaak, en de powerpointpresentatie staat ineens te pronken op het projectiescherm. Maar wanneer Maureen wil beginnen, onderbreekt de juf haar om de kakelende meisjes tot stilte te manen. Op het scherm verschijnt de mededeling: Donderdag Veggiedag. “Ja, tarara”, zegt iemand verontwaardigd. “Met die grote aftrap in Gent was de veggiedag ineens op woensdag. Ik stond er de donderdag, maar was wel alleen!”. Maureen legt kalm uit waarom die ene veggiedag een woensdag moest zijn, en steekt van wal met haar presentatie. “Wie eet hier allemaal vegetarisch?” vraagt ze. Vier van de dertien meisjes steken hun vinger op. Twee echte en de twee pescatariërs. En zelfs de juf geeft toe geen vlees, maar wel nog vis te eten. Iemand mompelt luid genoeg: “geen probleem, ik eet vlees voor vier!”. Ineke vertelt waarom zij geen vlees eet. “Ik at het al niet graag en zag dan ook nog enkele documentaires. Nee, vlees is niet meer voor mij”. Nancy, tot dan een stil meisje, vertelt ook waarom ze vegetariër is geworden. Ze praat een stuk agressiever en is duidelijk al goed op de hoogte van de milieukwestie. “Bovendien vind ik het uitbuiting en moord”, zegt ze. “Dat kan gewoonweg niet voor mij! Ik vind dieren gelijkwaardig aan mensen”.

De drollenkoe

Op de vraag waarvoor minder vlees eten allemaal goed is, komen de antwoorden zeer snel. Voor je gezondheid, voor de dieren. Iemand oppert zelfs: voor je geloof. En daar kan Maureen haar geen ongelijk geven. Twee meisjes liggen met hun hoofd op de bank, maar een van hen roept: “En voor het milieu!”. Correct! En om die woorden kracht bij te zetten, laat Maureen een filmpje zien. Het achterste van een koe, een catchy muziekje, ontsnappende koeiendrollen en korte maar krachtige tekst over de impact van de veeteelt op het klimaat. “Ieuw! Wat is dat?!” roept iemand verschrikt. “Hij kan er maar deugd van hebben, hé!” vult iemand anders aan. De afschuw druipt duidelijk van hun gezichten, en het filmpje duurt iets langer dan je zou verwachten waardoor hun gezicht haast verwrongen blijft staan wanneer Maureen de draad weer opneemt.

Een spervuur van vragen. Maar de meisjes weten ongeveer alle antwoorden. Deze klas is duidelijk voorbereid! Toch willen een paar meiden Maureen graag op de proef stellen. “Spreek je jezelf nu niet tegen?” vraagt Elke grootmoedig. Maar wanneer iedereen door elkaar tegen haar begint te vertellen wat Maureen net wilde verduidelijken, zakt ze stil en geschrokken van de plotse counter onderuit in haar stoel.

Eten wat de pot schaft

De bel gaat. Maureen wacht een secondje en stelt vijf minuten pauze voor, maar de juf denkt dat de meisjes het wel aankunnen zonder. En dus gaat Maureen gewoon voort met haar uitleg over vlees, Donderdag Veggiedag, mest, broeikas- en andere gassen,… “Heeft iemand een vraag over het milieuaspect van vlees?” vraagt ze na het eerste deel. Sara heeft het milieudeel wel begrepen, maar een andere vraag zit haar dwars. “Ik heb thuis niet te kiezen wat ik eet. Ik moet gewoon eten wat op m’n bord ligt”, zegt ze. De klas knikt instemmend, het verhaal klinkt hen bekend in de oren. Maureen vertelt dat je wel zelf de controle hebt over wat je op je boterhammen smeert of welk broodje je ’s middags koopt. “Uiteindelijk moet je zien wat haalbaar is voor jou, hoe ver je erin wil gaan, en dan een compromis sluiten met je ouders. Dat gaat zo met alles, van uitgaan tot wat je eet”, legt ze uit.

Het gesprek gaat over naar de alternatieven voor vlees. De meesten hebben al van tofu, seitan en tempeh gehoord. Zelfs fervent vleeseter Elke eet graag seitan. “Met mayonaise”, voegt ze er luid aan toe. Iemke heeft het niet zo begrepen op vleesvervangers. “Ge kunt ook chips eten”, suggereert ze. Maureen kijkt verbaasd in haar richting en vraagt: “Hoezo?”. “Ah ja, gewoon zonder dierlijk vet”, verduidelijkt ze. Algemene hilariteit in de klas, en Maureen antwoordt geamuseerd dat je daar ook niet bepaald gezond van wordt.

De vis is te groot

“Wat is er mis met deze voedingsdriehoek?” vraagt Maureen terwijl ze de actieve voedingsdriehoek toont, waarop de driehoek opgevuld wordt met hoeveel we werkelijk eten. “De groenten en fruit vullen hun hokje niet”, merkt iemand terecht op. “De vis is te groot”, zegt iemand anders. “Juist. Niet alleen vis, maar zoals je ziet ook vlees is te veel aanwezig in ons eetpatroon. En groenten en fruit eten we te weinig”, legt Maureen uit. Ondertussen worden enkele EVA-publicaties uitgedeeld aan de dertien en de juf.

Maureen sluit ook het gezondheidsdeel van haar presentatie af en begint ingrediënten uit te pakken. Iemand vraagt haar: “Voel jij je soms geen konijn?”. Maureen belooft eens te zullen bewijzen hoe lekker vegetarisch kan zijn, en steekt de wok aan. Een vrijwilliger, Nancy-de-doorgewinterde-veggie, bakt de nuggets. Iemke raspt de komkommer, Maureen gooit de cashewnoten in de blender en maakt er een komkommerspread van, die Clara gewillig op de tacochips smeert. De leerlingen zijn nieuwsgierig en duidelijk stiller dan voor de lezing, maar ze blijven op hun plaats, tot de juf, inclusief hulp, hapjes komt ronddelen. De laatste nuggets verdwijnen razendsnel van hun plateau. Zelfs al vinden ze de vegetarische proevertjes heerlijk, toch is iedereen in geen tien seconden verdwenen wanneer de bel gaat. Maar de juf verklapt aan Maureen dat het lang geleden is dat haar klas nog zo stil is geweest tijdens een lezing. (Tekst en foto's: Tine Lassuyt)

Wil jij Maureen ook op je school? Wil je ook een kooksessie, workshop, lezing of presentatie in je klas? Mail dan als de weerlicht naar Dit e-mail adres is beschermd tegen spambots, u heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. !