Beu om tevergeefs te blijven vechten tegen die extra kilo’s?” “Teleurgesteld dat het zoveelste wonderdieet alweer niet het verhoopte resultaat oplevert?” “Denk je dat je eerst zal moeten omkomen van de honger vooraleer je deze zomer in je bikini past?

Vele lezers zijn wellicht al méér dan eens op bovenstaande vragen gestoten bij het doorbladeren van een of ander damesblad. De basis voor veel van deze geadverteerde afslankdiëten blijken drastische eetregels te zijn, waarbij de persoon die gewicht wil verliezen gedurende enkele weken of maanden aan een strenge dieetkuur wordt onderworpen.

Gedaan met diëten

Men schat dat zo’n 95% van de mensen die een afslankdieet volgen, alle verloren kilo’s terugkrijgen eens ze weer overschakelen op hun normale eetpatroon. Een van de redenen hiervoor is dat je dergelijke diëten niet heel je leven kan volhouden. Als het lichaam te weinig calorieën krijgt voor de dagelijkse activiteiten, zoals bij een zogenaamd “crashdieet”, komt je stofwisseling op een laag pitje te staan.

Dit fenomeen, waarbij je metabolisme in “slow motion” wordt gebracht, zorgt ervoor dat je kan overleven in tijden van voedseltekort. Als je na een crashdieet terug je oude eetgewoonten opneemt, is het dus heel waarschijnlijk dat je zelfs nog zwaarder wordt dan voor je dieet. En dan vergeten we nog dat je tijdens strenge afslankkuren ook nog eens heel wat spieren afbreekt: ongeveer één derde van het totale gewichtsverlies.

Hoe schuldig zijn onze genen?

Mensen met zwaarlijvige ouders lopen een groter risico op overgewicht. Dat dikke families vaak dikke huisdieren hebben, doet ons echter vermoeden dat er ook andere factoren in het spel zijn die niet met erfelijkheid te maken hebben. Uit studies met identieke tweelingen met een neiging tot overgewicht blijkt dat een verandering in levensstijl, zoals meer lichaamsbeweging en een aangepaste voeding, dit tij kan doen keren. Dus ook bij mensen met een genetische aanleg voor zwaarlijvigheid wordt het al dan niet opslaan van extra kilo’s sterk bepaald door een verantwoorde voedselkeuze en de mate van lichaamsbeweging.

Lege calorieën

Enerzijds vertalen onze huidige eetgewoonten zich in het eten van voedsel met extreem veel calorieën, dus overvoeding, waardoor het aantal zwaarlijvigen gestaag toeneemt. Anderzijds lijden steeds meer mensen aan ondervoeding omdat hun lichaam onvoldoende belangrijke voedingsstoffen krijgt, zoals vitaminen en mineralen.Hoe meer we te weten komen over de werking van verschillende mineralen en vitaminen, hoe duidelijker het wordt dat een tekort van sommige van deze voedingsstoffen – direct of indirect – een rol speelt in het ontstaan van “valse honger”. Een gezonde stofwisseling, waarbij de balans tussen energieverbruik en energieopslag in evenwicht is, hangt eveneens af van het evenwicht in het voedingspatroon.

Hoogwaardige voeding

Voedsel levert voedingsstoffen en calorieën. Calorieën worden geleverd door de macro-nutriënten: koolhydraten, eiwitten en vetten. Maar net zoals het lichaam calorieën nodig heeft voor zijn lichamelijke activiteiten, heeft het nood aan verscheidene andere (niet calorische) voedingsstoffen, zoals vitaminen, mineralen, spoorelementen, vezels en antioxidanten, micronutriënten genoemd. Voedsel dat een hoog percentage van dergelijke micronutriënten levert ten opzichte van het aantal calorieën noemt men “hoogwaardige” (nutriënt-dense) voeding. De adequate consumptie van dergelijke voedingsmiddelen geldt niet alleen als basisregel voor een goede gezondheid, maar blijkt ook heel goed te werken bij afslankdiëten. Hoe hoger de inname van hoogwaardige voeding, hoe kleiner de drang naar allerlei calorierijke snacks met weinig voedingswaarde.

Vegetarische diëten en zwaarlijvigheid(obesitas)

Verscheidene studies tonen aan dat de kans op zwaarlijvigheid bij vegetariërs veel kleiner is dan bij vleeseters, niettegenstaande dat zij voldoende koolhydraten, vetten en eiwitten innemen. Afslanken behoort tot de “top tien” redenen waarom iemand overschakelt op vegetarische voeding. Een studie toont zelfs aan dat personen die vegetarisch gaan eten om gewicht te verliezen, dit voedingspatroon langer volhouden dan de klassieke diëten. Een reden hiervoor kan zijn dat een vegetarisch eetpatroon veel meer mogelijkheden biedt dan een crashdieet, waarbij elke calorie en elke hap in rekening gebracht wordt. Anders gesteld is het dus belangrijker om gezonder te eten in plaats van gewoonweg te diëten. Bovendien krijg je wanneer je vegetarische maaltijden voldoende gevarieerd zijn, makkelijk de nodige hoeveelheid hoogwaardige voedingsstoffen binnen.

Algemene tips

Vegetarisch eten biedt op zich geen garantie voor gewichtsverlies. Er zijn vegetariërs die zich volstoppen met vette en gesuikerde voeding, met name geraffineerde koolhydraten, en die te weinig fruit en groenten eten. Daarom volgen hier een aantal richtlijnen die je kunnen helpen om een geschikt dieet samen te stellen:

• Denk eraan: onthouding en honger zijn geen voorwaarden om af te slanken. Integendeel: ze werken enkel frustrerend en kunnen leiden tot vreetbuien.
• Blijf niet dooreten tot je een volledig “vol gevoel” hebt. Het duurt zo’n 20 minuten tot de hersenen het signaal krijgen dat het lichaam voldoende voedsel tot zich heeft genomen en dus verzadigd is.
• Denk eraan je voedsel goed te kauwen. Het kauwen helpt het lichaam bij het efficiënter benutten van voedingsstoffen. Daardoor wordt voorkomen dat sommige slecht verteerde voedingsmiddelen worden opgeslagen onder de vorm van vet in de weefsels. Goed kauwen is meer dan ervoor zorgen dat je het voedsel kan inslikken. Het zorgt ervoor dat je je veel vlugger verzadigd voelt met minder grote hoeveelheden voedsel. Je kan hierbij denken aan een oud gezegde: “kauw je drinken en drink je eten.”
• Donkergroene groenten: laat niet na om zo lang als ze voorradig zijn ze royaal toe te voegen aan je dagelijkse menu. Je kan ze sappig maken met water of sinaasappels; voeg citroen toe en kruiden zoals munt of citroenmelisse.
• Rauwkosten: neem grote porties. Je kan heerlijke saladedressings maken met citroen, sinaasappelsap, stukjes groene appel, aardbeien of gedroogde vruchten, balsamico azijn, kruiden,…
• Voeg geregeld gebroken lijnzaad toe aan je maaltijden. Het bevat veel essentiële vetzuren die belangrijk zijn voor allerlei lichaamsfuncties. Bovendien helpt het om de zin in eten, die leidt tot overgewicht, te verminderen.
• Water: drink minstens anderhalve liter (mineraal)water per dag. Dit helpt bij de afvoer van toxische reststoffen die in de lichaamsweefsels opgeslagen zijn. Hierdoor kunnen zuurstof en voedingsstoffen de cellen gemakkelijker bereiken en verloopt de afvoer van opgeslagen vet efficiënter.
• Neem de hoofdmaaltijd ’s middags en een lichte maaltijd ’s avonds. Probeer niet meer te eten na zes uur ’s avonds. Het spijsverteringsstelsel werkt het best rond de middag. ’s Avonds vertraagt de werking ervan, dus als je te laat nog eet, wordt dit voedsel niet meer volledig verteerd en wordt het opgeslagen als vet.

Lichaamsbeweging

Voldoende fysieke activiteit zal de stofwisseling versnellen, zodat je lichaam meer energie verbruikt, zelfs terwijl je stil zit. Wie dus regelmatig beweegt, slankt vlugger af en kan beter zijn gewicht onder controle houden.

En niet te vergeten…

Uiteindelijk zou de belangrijkste reden voor het streven naar een slank en fit lichaam niet het voldoen aan een of ander schoonheidsideaal moeten zijn, maar wel het verlangen om je goed in je vel te voelen en gezond te zijn Het idee alleen al van op dieet te zijn, roept weerstand, frustratie en schuldgevoelens op, die op hun beurt kunnen leiden tot eetstoornissen zoals anorexia e.a. Dit is vaak al voldoende om iemands poging tot het ontwikkelen van een gezondere levensstijl de grond in te boren. Als je je eetgewoonten succesvol wil veranderen, is het belangrijk dat je er met een positieve en ontspannen ingesteldheid aan begint. Door gezond voedsel te consumeren dat voor een groot deel uit hoogwaardige voedingsstoffen bestaat, zorg je ervoor dat je je goed in je vel voelt. Eens je gewoon bent om je dagelijkse menu uit hoogwaardige voedingsmiddelen samen te stellen, hoef je niet meer zo nodig om de haverklap op de weegschaal te staan of je bij elke heerlijke maaltijd af te vragen hoeveel calorieën je nu weer naar binnen werkt. Het gaat er gewoon om dat we onszelf heropvoeden in plaats van te onderdrukken. Al bij al moet eten een genot zijn en ons geen extra kopzorgen opleveren.

Lyra ALVES