Vegetarisme zit onmiskenbaar in de lift. En ook al bent u misschien zelf nog niet 'bekeerd', steeds meer kinderen en jongeren kiezen ervoor geen vlees meer te eten. Bang dat uw kinderen ondervoed zouden raken? Gelukkig is die vrees onterecht, maar u moet wel beseffen dat verstandig vegetarisme meer is dan alleen maar geen vlees meer eten. Met een goed uitgebalanceerd vegetarisch dieet hoeft geen enkel kind - zelfs niet de kleinste zuigeling - ook maar iets te kort te komen.

Wanneer u het 'Konijn op Vlaamse wijze' met een groot, gul gebaar op uw feestelijke tafel neerzet, ziet u uw zoonlief van acht ineenkrimpen. 'Konijn? Neen hoor, dat eet ik niet op. Zo'n lieve beestjes!' Uw dochter van twaalf protesteert dan weer hevig tegen alles wat rundvlees is, want op de tv heeft ze al meer dan eens gezien waartoe die 'gekke koeienziekte' zoal kan leiden. En dan hebben we het nog niet eens over dioxinekippen, salmonellabesmettingen en hormonen gehad. Waarschijnlijk allemaal bedenkingen die u zich zelf ook al gemaakt had, maar waar u misschien verder niets mee gedaan hebt, omdat u niet zo meteen wist hoe het anders moet. Emotionele redenen en gezondheidsargumenten kunnen in elk geval voldoende zijn om voor vegetarisme te kiezen. Maar er is natuurlijk nog meer. Ook ecologische en ethische overwegingen spelen bij adolescenten en volwassenen vaak een rol in de keuze voor vegetarisme. Dieren worden jammer genoeg niet altijd op even diervriendelijke wijze gefokt: denk maar aan de kippen bijvoorbeeld, die na maanden in de legbatterij geleefd te hebben, een roemloos einde als soepkip kennen. Ook met het oog op de voedselschaarste in derdewereldlanden kan vegetarisme een verantwoorde keuze zijn: een hectare graan levert vijf keer zoveel eiwitten op als een hectare land waar enkel vee, bestemd voor menselijke consumptie, op graast.

Mager, bleek en flauwtjes? Welnee

Het aloude clichébeeld van de magere, bleke en lome vegetariër die met lange tanden zijn bordje rauwkost knabbelt en daarnaast een half kluizenaarsbestaan leidt, mogen we zo stilaan wel naar het rijk der fabelen - of vooroordelen - verwijzen. Dat de lichamelijke gezondheid absoluut niet hoeft te lijden onder een vegetarisch dieet, daarvan zijn topatleten als Carl Lewis en Martina Navratilova het gespierde bewijs. En dat hetzelfde geldt voor de onze intellectuele vermogens, dat kunnen dan weer duizenden academisch geschoolden bevestigen.
Vegetarisme is allang geen randverschijnsel meer. Steeds meer mensen eten vegetarisch of semi-vegetarisch (in nogal wat gezinnen komt vlees nog hooguit één of twee keer per week op tafel). Vegetarische restaurants en dito fastfoodtenten rijzen overal te lande als paddestoelen uit de grond en het aanbod vleesvervangende producten neemt in de supermarktrekken een steeds ruimere plaats in beslag. Ook het onderwijs volgt: steeds meer lagere en middelbare scholen voorzien een vegetarisch alternatief voor de 'gewone' maaltijd.
De effecten van vegetarische voeding op kinderen is inmiddels al ruimschoots onderzocht. Na een Australische studie, waarbij 60 vegetarisch etende kinderen vanaf hun geboorte tot aan de leeftijd van achttien jaar gevolgd werden, moesten alle betrokken artsen unaniem toegeven dat de hele groep kinderen buitengewoon - meer dan gemiddeld, dus - gezond was. En de gunstige effecten zetten zich door: vegetariërs blijken minder last te hebben van zwaarlijvigheid, hart- en vaatziekten en hoge bloeddruk, en vallen ook minder vaak ten prooi aan bepaalde vormen van kanker, bijvoorbeeld darmkanker.

Van in de buik tot ze groot zijn: waar u moet op letten

Zwangere vrouwen die een goed uitgebalanceerd vegetarisch dieet volgen, hoeven zich geen zorgen te maken: het geboortegewicht van hun baby zal niet lager zijn dan dat van baby's van niet-vegetarische moeders. Zolang de baby gezoogd wordt, verloopt alles heel gewoon (behalve wanneer de moeder veganiste is). Echt vegetarisch eten is pas aan de orde vanaf het moment dat uw baby moet overschakelen naar een eiwitrijke voeding (in een klassieke voeding wordt hier het vlees geïntroduceerd). Gepureerde tofu, platte kaas en gepureerde en gezeefde peulvruchten vormen een gezond alternatief. Van zodra kinderen eten wat de pot schaft, komt het er vooral op neer te zorgen voor een zo gevarieerd mogelijke voeding. Granen en aardappelen zijn de voornaamste energieleveranciers. Maar daarnaast bevatten ze ook de nodige koolhydraten, vezels, eiwitten, mineralen, vitamines (B-complex), spoorelementen en antioxidanten (ideale bondgenoten in de strijd tegen veroudering en kanker). Volwaardige producten zijn prima, maar voor jonge kinderen moet u deze regel met mate toepassen. Voor hen liever geen 100% volgraanproducten, omdat hun spijsverteringsstelsel van slag zou kunnen raken door een overdaad aan voedingsvezels. Ook groenten spelen uiteraard een hoofdrol: kies als het enigszins kan voor seizoengroenten die geteeld werden in volle grond, want zij bevatten het minste nitraten.
Kinderen tot vier jaar geeft u liefst volle melkproducten, omdat deze het meest vitamine D bevatten. Voor veganisch etende kinderen zijn er uitstekende zuivelvervangers op de markt, zoals met calcium verrijkte sojamelk. De eiwitbehoefte van kinderen is niet groter dan die van volwassenen. Allerlei peulvruchten, bonen en paddestoelen kunnen eraan tegemoet komen. En dat ook fruit en voldoende vocht (liefst niet-koolzuurhoudende dranken) bij een vegetarisch dieet behoren, spreekt vanzelf.
Adolescenten houdt u best wel een klein beetje in de gaten, wanneer ze op eigen houtje beslissen vegetarisch te gaan eten. Zorg in elk geval dat het zogenaamde vegetarisme van uw tiener niet neerkomt op het 'laten liggen van die kotelet'. Een goede maaltijdbegeleiding is geen overbodige luxe, en een gezamenlijk bezoekje aan voedingsdeskundige of diëtist, kan zeker nuttig zijn. En, wie weet, misschien besluit u achteraf dan maar met het hele gezin de grote stap te zetten...

Dolf De Ridder, diëtist

Zie verder dit artikel over nutritionele waarden bij vegetarische kinderen.